Catalogue d’une très riche collection de livres

Naar aanleiding van de tentoonstelling Het Namaak-atelier. Valse boeken, valse omslagen, valse papieren (okt. 2024 – mrt. 2025), die een hele wereld toonde in al haar diversiteit, sluwheid en paradoxen, hebben de kunstenaars Alexia de Visscher en Raphaël Van Lerberghe zich gestort op de creatie van een prachtige catalogus.

Deze uitgave, die als een catalogus is opgebouwd – en daarbij de codes en conventies leent – somt de bibliografische lijst van de getoonde stukken op, volgens de volgorde van de tentoonstelling. Maar, in de geest van de werken die ze verzamelt, is deze lijst onstabiel: ze ontglipt, opent zich op bepaalde plekken, splitst zich, verdiept zich. Ze glijdt naar andere lijsten, afkomstig uit de boeken zelf.
Want sommige boeken zijn zelf ook de bron van fictieve, parodistische of onmogelijke collecties. Zo verschijnen hier enkele nadrukkelijkere observaties rond een koning van Bohemen en zijn zeven kastelen, een Lotharingse vervalser, een bibliofiele graaf die nooit heeft bestaan, een humanistische reus, een liefhebber van een ideale bibliotheek of een goudblad-pasticheuse van titels.

Hun werken verdienen het om bij stil te staan: de labyrintroman van Charles Nodier, een bibliotheek verzonnen door Rabelais, de denkbeeldige correspondentie van een zekere Caillot-Duval, de catalogus van een veiling die nooit plaatsvond. Ze vormen fragmenten van een bibliografische duizeling waarin vals en echt door elkaar lopen, waarin fictie de rol van archief speelt.
Voorafgaand geeft een reeks indexen leessleutels en kruist de verwijzingen met elkaar.
Ingevoegde papieren, verzameld uit de hoeken van de uitgaven en gereproduceerd als facsimile, glijden er tussendoor en bieden enkele aanwijzingen voor bedrog binnen deze vorm die de catalogus is. Knipoogjes die ons dwingen onze aandacht, onze nieuwsgierigheid te laten afdwalen en het ware van het valse te heroverwegen.
Van de ene catalogus naar de andere vervagen de grenzen tussen origineel en kopie, tussen geleerde fictie en openlijke klucht. De lezer betrekt erbij als in een archivistisch labyrint waarin pastiches en schijnbedrog elkaar ontmoeten, waar het ware voortdurend in crisis wordt gebracht – niet om te worden weerlegd, maar om te worden waargenomen, vermoed, soms opnieuw gespeeld.
Net als de tentoonstelling zoekt deze publicatie niet naar het oplossen van de ambiguïteit van het valse: ze omarmt het. Ze verkent de vormen, de toepassingen, de geleerde of juichende citaten. De lezer stapt erin als in de catalogus van een wat vreemde bibliotheek, bevolkt met valse boeken, valse collecties, valse identiteiten – maar des te realer omdat ze zijn geschreven, gedrukt, gebonden. Want hier is het valse niet het tegendeel van het ware: het is de dubbelganger, de weerspiegeling, het masker of de karikatuur. Deze “catalogus der catalogi” nodigt uit om er met malicie in te verdwalen. Tussen de regels door te lezen. Met methode te twijfelen.

BIBLIOGRAFISCHE FICHE
Catalogue d’une très riche collection de livres
Een uitgave van Alexia de Visscher en Raphaël Van Lerberghe
Wittockiana / A.R.D.V.L. 2026,
120 p.
50 ex.
Verkoopprijs: 35 euro
ISBN: 978-2-87305-021-4